Utrudnianie kontaktów z dzieckiem. Co zrobić, gdy drugi rodzic nie pozwala na spotkania?

Rozstanie rodziców nie powinno oznaczać zerwania więzi dziecka z jednym z nich. Niestety w praktyce coraz częściej dochodzi do sytuacji, w których konflikt pomiędzy dorosłymi prowadzi do ograniczania, a niekiedy całkowitego uniemożliwiania kontaktów z dzieckiem. Odwoływane w ostatniej chwili spotkania, nieodbierane telefony, ignorowanie wiadomości czy odmowa wydania dziecka pomimo wcześniejszych ustaleń to problemy, z którymi mierzy się wielu rodziców.

Co zrobić, gdy drugi rodzic utrudnia kontakty z dzieckiem? Czy można domagać się interwencji sądu? Jakie konsekwencje grożą za niewykonywanie ustalonych kontaktów?

Polskie prawo przewiduje konkretne rozwiązania, które pozwalają chronić więź rodzica z dzieckiem. Warto jednak wiedzieć, kiedy i w jaki sposób z nich skorzystać.

Kontakty z dzieckiem są prawem zarówno rodzica, jak i dziecka

Zgodnie z art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.

Oznacza to, że rodzic, z którym dziecko na co dzień nie mieszka, co do zasady ma prawo do regularnych spotkań, rozmów telefonicznych, kontaktów za pośrednictwem komunikatorów internetowych oraz uczestniczenia w życiu dziecka. Co istotne, prawo do kontaktów nie jest uzależnione od tego, któremu z rodziców powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Nawet ograniczenie władzy rodzicielskiej nie oznacza automatycznie pozbawienia prawa do kontaktów. Są to dwie odrębne kwestie prawne, które często bywają ze sobą mylone.

Należy również pamiętać, że kontakty nie są wyłącznie uprawnieniem rodzica. Przede wszystkim służą dziecku, które ma prawo do utrzymywania więzi emocjonalnych z obojgiem rodziców, o ile nie sprzeciwia się temu jego dobro.

Kiedy można mówić o utrudnianiu kontaktów z dzieckiem?

Utrudnianie kontaktów nie zawsze polega na jednoznacznej odmowie spotkania. Niekiedy przybiera znacznie mniej oczywiste formy, które dopiero oceniane łącznie wskazują na świadome ograniczanie relacji dziecka z drugim rodzicem.

W praktyce mogą to być sytuacje, w których rodzic sprawujący bieżącą pieczę nad dzieckiem regularnie odwołuje wcześniej uzgodnione spotkania, nie przygotowuje dziecka do kontaktu, uniemożliwia rozmowy telefoniczne, nie informuje o istotnych zmianach dotyczących miejsca pobytu dziecka albo podejmuje działania prowadzące do pogorszenia jego relacji z drugim rodzicem.

Zdarza się również, że dziecko jest angażowane w konflikt dorosłych, słyszy negatywne wypowiedzi na temat jednego z rodziców lub zostaje postawione w sytuacji, w której okazanie mu uczuć może być odbierane jako nielojalność wobec drugiego.

Nie każde niezrealizowane spotkanie oznacza jednak bezprawne utrudnianie kontaktów. Choroba dziecka, rzeczywiste zagrożenie jego bezpieczeństwa czy inne szczególne okoliczności mogą uzasadniać zmianę terminu spotkania. Każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny, przede wszystkim z uwzględnieniem dobra dziecka.

Co zrobić, gdy kontakty z dzieckiem nie zostały jeszcze ustalone przez sąd?

Wielu rodziców pozostaje w przekonaniu, że dopóki sąd nie wyda postanowienia regulującego kontakty, nie mają możliwości skutecznego dochodzenia swoich praw. Nie jest to prawdą.

Prawo do utrzymywania kontaktów wynika bezpośrednio z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a nie dopiero z orzeczenia sądowego.

Jeżeli rodzice nie potrafią porozumieć się co do częstotliwości i sposobu spotkań, każdy z nich może wystąpić do właściwego sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, z wnioskiem o uregulowanie kontaktów z dzieckiem.

We wniosku można określić szczegółowy harmonogram spotkań, obejmujący dni powszednie, weekendy, wakacje, ferie zimowe, święta, urodziny oraz kontakty telefoniczne i internetowe.

Istotne jest, aby proponowany sposób kontaktów był możliwie precyzyjny. Ogólne sformułowania, takie jak możliwość spotykania się z dzieckiem po wcześniejszym uzgodnieniu z drugim rodzicem, mogą w praktyce prowadzić do kolejnych sporów.

Jeżeli sytuacja wymaga pilnej interwencji, warto również rozważyć złożenie wniosku o zabezpieczenie kontaktów z dzieckiem na czas trwania postępowania. Dzięki temu sąd może tymczasowo określić zasady spotkań jeszcze przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

Drugi rodzic nie wykonuje postanowienia sądu o kontaktach. Co dalej?

Samo uzyskanie korzystnego orzeczenia nie zawsze rozwiązuje problem. Zdarza się, że pomimo szczegółowego określenia terminów spotkań jeden z rodziców nadal nie respektuje obowiązków wynikających z postanowienia sądu.

W takiej sytuacji zastosowanie mogą znaleźć przepisy art. 598¹⁵ i następnych Kodeksu postępowania cywilnego.

Jeżeli osoba, pod której pieczą pozostaje dziecko, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia lub odpowiedniej ugody dotyczącej kontaktów, sąd opiekuńczy może zagrozić jej nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku.

Jeżeli pomimo takiego zagrożenia naruszenia będą się powtarzać, możliwe jest wystąpienie do sądu o nakazanie zapłaty sumy pieniężnej, której wysokość ustalana jest z uwzględnieniem liczby stwierdzonych naruszeń.

Co istotne, mechanizm ten nie dotyczy wyłącznie rodzica sprawującego pieczę nad dzieckiem. Może mieć zastosowanie również wobec rodzica uprawnionego do kontaktów, który nie wykonuje obowiązków wynikających z orzeczenia lub ugody.

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem może zatem prowadzić do konkretnych konsekwencji finansowych. Nie następują one jednak automatycznie. Konieczne jest przeprowadzenie odpowiedniego postępowania i wykazanie okoliczności uzasadniających zastosowanie przewidzianych prawem środków.

Czy odmowa kontaktu przez dziecko zwalnia rodzica z odpowiedzialności?

To jedno z trudniejszych zagadnień pojawiających się w sprawach rodzinnych.

Niekiedy rodzic, u którego dziecko mieszka, tłumaczy brak realizacji spotkań tym, że dziecko nie chce kontaktować się z drugim rodzicem. Taka okoliczność wymaga szczególnie wnikliwej oceny.

Nie można pomijać stanowiska dziecka, jego wieku, stopnia dojrzałości oraz przyczyn niechęci do spotkań. Jednocześnie samo powołanie się na odmowę dziecka nie zawsze wystarcza do usprawiedliwienia niewykonywania obowiązków wynikających z orzeczenia sądu.

Znaczenie ma również to, czy postawa dziecka jest wynikiem jego samodzielnych odczuć, czy też została ukształtowana pod wpływem zachowania któregoś z rodziców.

W wyroku z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt SK 3/20, Trybunał Konstytucyjny zakwestionował możliwość nakazania zapłaty w sytuacji, gdy niewykonywanie obowiązków dotyczących kontaktów wynika z zachowania dziecka niewywołanego przez osobę sprawującą nad nim pieczę.

Z kolei Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 3 października 2025 r., sygn. akt III CZP 20/25, wskazał, że postawa dziecka nie wyłącza możliwości nakazania zapłaty również wtedy, gdy wynika ona z zachowań obojga rodziców.

Dlatego w tego rodzaju sprawach niezwykle istotne jest ustalenie rzeczywistych przyczyn odmowy kontaktu, a nie poprzestanie wyłącznie na twierdzeniach jednej ze stron.

Jak udowodnić utrudnianie kontaktów z dzieckiem?

W postępowaniach dotyczących kontaktów istotne znaczenie ma materiał dowodowy. Samo twierdzenie, że drugi rodzic uniemożliwia spotkania, może okazać się niewystarczające, zwłaszcza gdy druga strona przedstawia odmienną wersję wydarzeń.

Pomocne mogą być wiadomości SMS, korespondencja prowadzona za pośrednictwem komunikatorów internetowych, wiadomości e-mail, historia połączeń telefonicznych, nagrania, zeznania świadków oraz dokumentacja potwierdzająca podejmowane próby realizacji kontaktów.

Warto zachowywać informacje dotyczące konkretnych dat, godzin i okoliczności, w których spotkanie nie doszło do skutku. Znaczenie może mieć również dokumentowanie wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem niezrealizowanego kontaktu.

W określonych sytuacjach przepisy przewidują bowiem możliwość dochodzenia zwrotu uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z kontaktem, który nie odbył się wskutek niewykonania lub niewłaściwego wykonania obowiązków przez drugą osobę.

Czy utrudnianie kontaktów może wpłynąć na władzę rodzicielską?

Uporczywe utrudnianie kontaktów z drugim rodzicem może mieć znaczenie również przy ocenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej.

Jeżeli zachowanie rodzica narusza dobro dziecka, prowadzi do osłabienia więzi rodzinnych lub świadczy o niewłaściwym wykonywaniu obowiązków rodzicielskich, sąd może rozważyć zastosowanie środków przewidzianych w art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

W zależności od okoliczności sprawy możliwe jest między innymi zobowiązanie rodziców do określonego postępowania, skierowanie ich do specjalistycznej pomocy czy ustanowienie nadzoru kuratora sądowego.

W szczególnie poważnych przypadkach sposób postępowania jednego z rodziców może mieć również znaczenie dla rozstrzygnięcia o miejscu pobytu dziecka lub zakresie wykonywania władzy rodzicielskiej.

Nie oznacza to jednak, że każde utrudnianie kontaktów automatycznie prowadzi do zmiany miejsca zamieszkania dziecka. Sąd każdorazowo ocenia całokształt sytuacji rodzinnej i kieruje się przede wszystkim dobrem małoletniego.

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem. Dlaczego nie warto zwlekać z podjęciem działań?

Długotrwały brak kontaktu z rodzicem może prowadzić do stopniowego osłabienia więzi emocjonalnej. Im dłużej trwa taka sytuacja, tym trudniejsze może okazać się odbudowanie wcześniejszych relacji.

Z tego względu nie warto biernie oczekiwać, że konflikt pomiędzy rodzicami rozwiąże się samodzielnie. Jeżeli próby porozumienia nie przynoszą rezultatów, należy rozważyć skorzystanie z odpowiednich środków prawnych.

W zależności od sytuacji może to być wniosek o uregulowanie kontaktów, wniosek o zabezpieczenie kontaktów na czas postępowania, postępowanie dotyczące wykonywania kontaktów albo wystąpienie o zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia.

Każda sprawa rodzinna wymaga jednak indywidualnego podejścia. Inaczej należy oceniać jednorazowe nieporozumienie dotyczące terminu spotkania, a inaczej wielomiesięczne, systematyczne uniemożliwianie dziecku utrzymywania relacji z rodzicem.

Najważniejsze pozostaje dobro dziecka, które nie powinno ponosić konsekwencji konfliktu pomiędzy dorosłymi.

Pomoc prawna w sprawach o kontakty z dzieckiem. Kancelaria Radcy Prawnego w Kwidzynie

Sprawy dotyczące utrudniania kontaktów z dzieckiem należą do szczególnie wymagających postępowań rodzinnych. Oprócz znajomości przepisów konieczna jest właściwa ocena sytuacji rodzinnej, przygotowanie odpowiednich wniosków dowodowych oraz dobranie środków prawnych pozwalających skutecznie chronić relacje dziecka z rodzicem.

Kancelaria Radcy Prawnego Grzegorza Pawłowskiego w Kwidzynie świadczy pomoc prawną w sprawach dotyczących ustalenia, zabezpieczenia, zmiany oraz wykonywania kontaktów z dziećmi, a także w postępowaniach dotyczących władzy rodzicielskiej i miejsca pobytu małoletnich.

Jeżeli drugi rodzic utrudnia kontakty z dzieckiem, nie respektuje ustaleń lub nie wykonuje postanowienia sądu, warto przeanalizować dostępne możliwości prawne i podjąć działania odpowiednie do okoliczności sprawy.

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Przedstawione w nim treści nie stanowią porady prawnej ani opinii prawnej i nie mogą zastępować indywidualnej konsultacji z radcą prawnym. Każda sprawa wymaga odrębnej analizy z uwzględnieniem jej okoliczności faktycznych oraz aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Kancelaria Radcy Prawnego Grzegorza Pawłowskiego nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podejmowane wyłącznie na podstawie informacji zawartych w artykule.